Nýtt líkan tengir svarthol við „litlu rauðu punktana“ hjá Webb

Nýjar rannsóknir eru að varpa ljósi á eina af mest spennandi gátum James Webb geimsjónaukans: eðli dularfullu „litlu rauðu punktanna“ sem finnast víðs vegar um frumheiminn. Fjölmargar rannsóknir sem birtar hafa verið á þessu ári benda til þess að þessi fyrirferðarlitlu, rauðleitu fyrirbæri séu ung risasvarthol vafin í þétta gashjúpa, sem gefur okkur innsýn í hvernig stærstu fyrirbæri alheimsins mynduðust í upphafi.

Frá ráðgátu til skýringar

Litlu rauðu punktarnir, sem heita þessu nafni vegna þess að þeir birtast oft sem stakir rauðir punktar á myndum frá JWST, fundust fyrst í athugunum sem hófust árið 2023. Hundruð hafa verið skráð, öll frá fyrstu einum til tveimur milljörðum ára eftir Miklahvell. Litróf þeirra sýnir breiðar línur sem einkenna virka vetrarbrautarkjarna, svæði þar sem gas þyrlist um risasvarthol.skyatnightmagazine+2

Í tímamótarannsókn sem birt var í Nature í janúar 2026 af vísindamönnum við Cosmic Dawn Centre í Kaupmannahöfn var haldið fram að punktarnir væru ung svarthol sem væru „hundrað sinnum minni en áður var talið, vafin í gashjúp sem þau nærast á til að stækka“. Rannsóknarteymið komst að því að rafeindadreifing innan þétts jónaðs gass, frekar en háhraðahreyfing efnis, væri ástæðan fyrir breidd litrófslínanna, sem þýðir að fyrri áætlanir um massa svartholanna voru of háar.nature+2

Myndin skýrist

Síðan þá hafa vísbendingarnar hrannast upp. Í ágúst sameinaði teymi undir forystu Xuheng Ding og Yiyang Zhang NIRCam-myndir af 217 litlum rauðum punktum og greindi daufar útbreiddar geislanir í kringum miðlægu fyrirbærin, sem leiddi í ljós fyrirferðarlitlar stjörnumyndandi vetrarbrautir með meðalmassa sem er um milljarður sólmassa. Sama mánuð greindu vísindamenn við MIT frá uppgötvun á „svartholsstjörnu“ – þéttu gasskýi sem knúið er af miðlægu svartholi – sem passaði við lýsinguna á litlum rauðum punkti.techno-science+2

Rannsókn í Nature sem Sunmyon Chon hjá Max Planck stofnuninni fyrir stjarneðlisfræði birti á miðvikudag sýnir líkön þar sem risasvarthol geta myndast náttúrulega úr ólgandi efnisstraumum í frumheiminum, og að ljósgeislun þeirra líkist mjög þeim litlu rauðu punktum sem sést hafa.nytimes

Gátan leysist

Pierluigi Rinaldi hjá Space Telescope Science Institute, sem uppgötvaði fyrirbæri í frumheiminum sem kallast Virgil-vetrarbrautin, benti á að sumir litlir rauðir punktar innihaldi svarthol sem sjást aðeins á mið-innrauðum bylgjulengdum – falin vél sem gæti stjórnað því hvernig vetrarbrautir þeirra þróast. Hvort þessi fyrirbæri uxu í gegnum framandi ferla eins og „kvasi-stjörnur“ eða hefðbundnari efnisöflun er enn óleyst spurning.scienmag+1

„Eftir fjögur ár hefur JWST skilað frábærum árangri, en það er falinn hluti alheimsins sem við getum aðeins nálgast með athugunum á mið-innrauðu ljósi,“ sagði Rinaldi.skyatnightmagazine