350.org uyardı: Hürmüz kapalı kalırken ‘fosilenflasyon’ 1 trilyon dolara mal olabilir

İlim savunuculuğu grubu 350.org Cuma günü yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'ndaki altı aylık aksamanın, oynak fosil yakıt piyasalarına bağımlılıktan kaynaklanan bir enflasyon türü olan "fosilenflasyon" dalgasını tetiklediğini ve São Paulo'dan Cakarta'ya kadar hanelerin maliyetlerini artırdığını belirtti.

Dünya Bankası verilerine atıfta bulunan kuruluş, petrol ve gaz fiyatlarındaki şokların 2025'te yüzde 3,3 olan küresel enflasyon beklentisini 2026'da yüzde 4'e çıkardığını, artan enerji maliyetlerinin ise yıl sonuna kadar işletmeler, haneler ve kamu bütçelerinden 1 trilyon dolara varan bir kaynağı çekip alacağını belirtti.gazettengr+1

Hürmüz Krizi

ABD-İran savaşının başladığı 28 Şubat'tan önce küresel petrol arzının yaklaşık beşte birini taşıyan Hürmüz Boğazı, çatışmanın ilk günlerinden bu yana normal deniz trafiğine fiilen kapalı durumda. Nisan ayındaki ateşkes kısa süreliğine normalleşme umutlarını artırmış olsa da, anlaşmanın Temmuz ayında çökmesiyle boğaz yeniden kapandı. İran o tarihten bu yana, ABD yaptırımları kaldırmadığı, savaş tazminatı ödemediği ve diğer koşulları yerine getirmediği sürece su yolunu açmayacağına yemin etti.axios+4

Petrol fiyatları bu süreçte yüksek seyrini korudu. Al Jazeera'ye göre, İran'ın boğazı açmayı reddettiğini yinelemesinin ardından Brent petrolün varil fiyatı Ağustos ortasında 90 doların üzerinde işlem gördü; bu da savaş öncesi seviyelerin yaklaşık yüzde 16 üzerindeydi.dmarketforces+1

Enerji Piyasalarının Ötesinde

350.org'un analizi, hasarın akaryakıt pompasının çok daha ötesine uzandığını savunuyor. Savaşın başlamasından sonraki iki ay içinde gıda fiyatları yüzde beş artarken, artan nakliye ve üretim maliyetlerinin tedarik zincirlerine yansımasıyla bitkisel yağ ve tarımsal küspe fiyatları aynı dönemde yüzde 10 fırladı.gazettengr

"Fosilenflasyon, tek bir su yolundaki krizin dünya genelindeki aileler için daha yüksek faturalara dönüşmesiyle gerçekleşir," dedi Grubun politika direktörü Andreas Sieber. "İran savaşının ilk ayında, yüksek enerji fiyatları nedeniyle tüketicilerden ve işletmelerden petrol ve gaz şirketlerine halihazırda 100 milyar dolardan fazla kaynak aktarıldığını tahmin etmiştik. Altı ay sonra, aileler hâlâ bunun bedelini ödüyor."gazettengr

Dönüşüm Çağrıları

Kuruluş, hükümetleri elektrifikasyon ve yenilenebilir enerji yayılımı yoluyla petrol ve gazdan uzaklaşma sürecini hızlandırmaya ve yeni uzun vadeli fosil yakıt altyapı sözleşmelerine son vermeye çağırdı. Brezilya'da 350.org ülke direktörü João Cerqueira, küresel fiyat şokunu ülkenin yüzde 14'lük faiz oranına bağlayarak, fosil yakıt oynaklığının aileler ve işletmeler için borçlanma maliyetlerini yüksek tutan enflasyonu beslediğini savundu.gazettengr

"Fosil yakıt şirketlerini zenginleştirirken geri kalan herkesi jeopolitik şoklara maruz bırakan bir enerji sisteminin güvenli ya da uygun fiyatlı hiçbir yanı yoktur," dedi Sieber. "Çıkış yolu fosil yakıtlardan kurtulmaktır."gazettengr