Trump, NATO zirvesinde İran ateşkesinin ‘bittiğini’ ilan etti ve İspanya’ya ticaret kısıtlaması tehdidinde bulundu

Başlangıçta Avrupa'nın savunma harcamalarındaki ilerlemeyi ve ittifak dayanışmasını sergilemek için tasarlanan Ankara'daki NATO zirvesi, Amerika Birleşik Devletleri'nin İran'daki 80'den fazla hedefe gece saldırıları düzenlemesi ve Başkan Donald Trump'ın müttefikleri Washington'ın savaş çabalarını desteklemedikleri için kamuoyu önünde azarlamasıyla kargaşaya sürüklendi.

Trump müttefiklere çıkıştı

Trump, iki günlük zirvenin açılış günü olan Salı günü "NATO'dan çok hayal kırıklığına uğradığını" belirterek, İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya ve İspanya'yı İran çatışması sırasında ABD'yi desteklemeyi reddetmekle suçladı. En sert sözlerini İspanya için saklayan Trump, iki ülke arasındaki tüm ticareti kesmekle tehdit etti ve ülkeyi "korkunç" bir ortak olarak nitelendirdi.aljazeera+5

Başkanın bu çıkışı, Ankara'daki toplantının yenilenmiş bir transatlantik birliği göstereceğine dair Avrupalıların umutlarını suya düşürdü. Trump gazetecilere verdiği demeçte, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile olan ilişkisi olmasaydı zirveye hiç katılmayabileceğini söyledi.politico+1

ABD'nin İran'a saldırıları tırmanıyor

ABD Merkez Komutanlığı, Salı günü geç saatlerde Amerikan kuvvetlerinin İran içinde 80'den fazla noktayı vurduğunu, savunma sistemlerini, komuta ağlarını ve gemisavar füze yeteneklerinin yanı sıra Hürmüz Boğazı ve çevresindeki 60'tan fazla İslam Devrim Muhafızları Ordusu teknesini hedef aldığını doğruladı. Pentagon, saldırıların su yolundaki üç ticari gemiye yönelik İran saldırılarına doğrudan bir yanıt olduğunu belirtti.cnn+1

İran ordusu Çarşamba günü Bahreyn ve Kuveyt'teki ABD tesislerine yönelik saldırılarla misilleme yaptı. Trump daha sonra üç hafta önce imzalanan ön ateşkes anlaşmasının "bittiğini" ilan etti.nytimes+2

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, liderlerin Çarşamba günü zirvenin ikinci günü için bir araya geldiği sırada Amerikan askeri harekatına destek vererek gece saldırılarını "kesinlikle gerekli" olarak nitelendirdi.jpost+2

Savunma anlaşmaları gerilimi azaltamadı

Avrupa'nın Trump'ın harcama taleplerini dikkate aldığını göstermek amacıyla NATO müttefikleri, en az 50 milyar dolar değerinde savunma sanayii sözleşmeleri açıkladı. Anlaşmalar, yeni nesil insansız hava araçları, gözetleme uçakları ve askeri uçaklar için 12 milyar doları içeriyordu ve yedi müttefik Airbus A400M nakliye uçağı satın alma taahhüdünde bulundu. Rutte ayrıca müttefiklerin beş yıl içinde insansız hava aracı karşıtı yeteneklere 40 milyar dolardan fazla yatırım yapacağını duyurdu.bloomberg+1

Bu çabalara rağmen zirvenin ikinci günü, tırmanan İran krizi ve Trump'ın ateşkesin bittiğine dair tehdidiyle gölgelenmeye devam etti; bu durum Avrupalı liderleri benzeri görülmemiş bir baskı altındaki bir ittifakı yönetmek zorunda bıraktı.