Çin, ABD ile farkı kapatmak için 5 yıllık yapay zeka ve çip planını açıkladı

Uzman değerlendirmeleri ve her iki ülkeden gelen yeni hükümet raporlarına göre Çin, yıllardır süren Amerikan çip ihracat kısıtlamalarına rağmen yapay zeka yetenekleri konusunda ABD ile olan farkı hızla kapatarak neredeyse eşdeğer bir yapay zeka süper gücü haline geliyor.

Johns Hopkins İleri Uluslararası Çalışmalar Okulu'ndan kıdemli araştırmacı Samm Sacks, Salı günü ABC News'e verdiği demeçte, "ABD ve Çin modelleri arasındaki fark dar ve kırılgan" dedi. Stanford İnsan Merkezli Yapay Zeka Enstitüsü'nün yakın tarihli bir raporu, Çin'in bu yıl ABD'nin liderliğini silmeye başladığını ortaya koydu.abcnews

Çin Yapay Zeka Modelleri Dalgası

Çinli şirketler son aylarda bir dizi rekabetçi model yayınladı. Yapay zeka kıyaslama platformu Artificial Analysis'e göre, Pekin merkezli Moonshot AI'ın Kimi K3 modeli, Temmuz ayında Anthropic'in Claude Fable 5 ve OpenAI'ın GPT-5.6 Sol modellerinin ardından model zekası açısından dünya genelinde üçüncü sırada yer aldı. DeepSeek, V4 modelini Nisan ayında tanıtırken, startup Z.ai Haziran ayında GLM-5.2 ve Ağustos ayında geliştirilmiş kodlama ve aracı yetenekleriyle GLM-5.3'ü piyasaya sürdü. Alibaba ↗ 0.10% ise Temmuz ayında Qwen3.8-Max modelinin ön izlemesini yaptı.abcnews

Damıtma Tartışması Gerilimi Artırıyor

8 Eylül'de FBI, Ulusal Güvenlik Ajansı ve Siber Güvenlik ve Altyapı Güvenliği Ajansı, ABC News'in konuyla ilgili bugüne kadarki en kapsamlı hükümet raporu olarak tanımladığı bir belge yayınlayarak Çinli yapay zeka geliştiricilerini önde gelen ABD modellerinden yetenekleri çıkarmak için "agresif, kötü niyetli ve hedefli damıtma faaliyetleri" yürütmekle suçladı. Aynı gün ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, "Çinliler modellerimizi damıtıyor ve asla bizden öne geçemeyecekler" dedi.abcnews

Çin, suçlamaları reddederek damıtmayı standart bir endüstri tekniği olarak nitelendirdi ve ABD'yi "yapay zeka endüstrisinde tekel" kurmaya çalışmakla suçladı. Asia Society Policy Institute'tan Lizzi C. Lee, stratejik sonuçların zaten net olduğunu belirtti: "ABD laboratuvarları sınırı zorlamak için muazzam miktarda hesaplama gücü harcıyor. Ancak Çinli geliştiriciler bu sistemlerden öğrenebiliyor".abcnews

Pekin Yeni Bir Beş Yıllık Plan Hazırladı

South China Morning Post'un haberine göre, rekabete aciliyet katan bir gelişmeyle, Çin Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı ile Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu Salı günü elektronik ve BT endüstrisi için yeni bir beş yıllık plan açıkladı. Plan, Batı teknolojisine olan bağımlılığı azaltmak için yapay zeka ve RISC-V çipleri dahil olmak üzere entegre devrelerde atılımları hedefliyor.scmp

Mevcut tartışma, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in bu ay Başkan Donald Trump ile görüşmek üzere Washington'a yapması beklenen ziyaret öncesinde daha fazla önem kazanıyor. Bu arada, Çin Devlet Güvenlik Bakanı Chen Yixin Pazar günü yayınlanan bir makalede, yapay zekanın ideolojik manipülasyondan siber saldırılara kadar çeşitli tehditler oluşturduğu konusunda uyardı ve bunu "büyük güçler arasında stratejik rekabet için yeni bir arena" olarak nitelendirdi.techradar+1