რუბინის ობსერვატორიამ სამყაროს ათწლიანი კვლევა დაიწყო

NSF–DOE-ის ვერა კ. რუბინის ობსერვატორიამ ოფიციალურად დაიწყო თავისი „სივრცისა და დროის მემკვიდრეობითი კვლევა“ (LSST), რითაც საფუძველი ჩაუყარა ათწლიან კამპანიას, რომელსაც ოპერატორები „ყველა დროის უდიდეს კოსმოსურ ფილმს“ უწოდებენ. 2026 წლის 30 ივნისს გაკეთებული განცხადება ორი ათწლეულის დაგეგმვის, მშენებლობისა და ექსპლუატაციაში გაშვების პროცესის კულმინაციაა.news.fnal+1

ასტრონომიის ახალი ერა

ჩილეში, სერო პაჩონზე განლაგებული რუბინის ობსერვატორია მომდევნო ათი წლის განმავლობაში ყოველ რამდენიმე ღამეში დაასკანირებს მთელ სამხრეთ ცას და ცის თითოეულ წერტილს დაახლოებით 800-ჯერ დაუბრუნდება. მისი 3200-მეგაპიქსელიანი კამერა — ყველაზე დიდი ციფრული კამერა, რაც კი ოდესმე აშენებულა — დაახლოებით ყოველ 40 წამში იღებს ახალ ფოტოს, ღამით აგროვებს დაახლოებით ათ ტერაბაიტ მონაცემს და ღამის ცაზე ცვლილებების შესახებ შვიდ მილიონამდე შეტყობინებას აგენერირებს.rubinobservatory

„დღეს ჩვენ ვიწყებთ ყველა დროის უდიდესი კოსმოსური ფილმის გადაღებას“, — განაცხადა ბრაიან სტოუნმა, რომელიც NSF-ის დირექტორის მოვალეობას ასრულებს. „ეს მომენტი ასახავს ათწლეულების ხედვას, ინოვაციებს და მეცნიერებაში ფედერალური ინვესტიციების ძალას აშშ-ის ეროვნული სამეცნიერო ფონდისა და ენერგეტიკის დეპარტამენტის მეშვეობით.“rubinobservatory

კვლევის სამეცნიერო მიზნები ასტროფიზიკის ყველაზე ღრმა კითხვებს მოიცავს: ბნელი მატერიისა და ბნელი ენერგიის კარტოგრაფირება, ზეახალი ვარსკვლავებისა და გარდამავალი მოვლენების კატალოგიზაცია და მზის სისტემის ობიექტების ყველაზე დეტალური აღწერის შედგენა. ადრეული ოპტიმიზაციის კვლევების დროს რუბინმა უკვე აღმოაჩინა 11 000-ზე მეტი აქამდე უცნობი ასტეროიდი, მათ შორის 33 დედამიწასთან ახლოს მდებარე ობიექტი.rubinobservatory

პირველი შუქიდან სრულ ოპერაციებამდე

LSST-ის გაშვება მოჰყვა მთელ რიგ ეტაპებს. რუბინმა პირველი ტელესკოპური სურათები 2025 წლის ივნისში გამოაქვეყნა, ხოლო 2026 წლის თებერვალში დაიწყო რეალურ დროში სამეცნიერო შეტყობინებების გაგზავნა, სადაც ოპერაციების პირველ ღამეს ასტრონომებს 800 000 შეტყობინება გაუგზავნა. კვლევის ოფიციალურად დაწყების გადაწყვეტილება სისტემის ოპტიმიზაციისა და ტექნიკური მზადყოფნის, მონაცემთა სისტემის მუშაობისა და სამეცნიერო ვალიდაციის შემოწმების პერიოდს მოჰყვა, განაცხადა LSST-ის ხელმძღვანელმა ჟელკო ივეზიჩმა.rubinobservatory+3

ღია მონაცემები მსოფლიოსთვის

დასრულების შემდეგ, LSST-ის საბოლოო მონაცემთა ბაზა შეიცავს მილიარდობით ობიექტს ტრილიონობით გაზომვით, რომლებიც ხელმისაწვდომი იქნება მკვლევრებისთვის მთელ მსოფლიოში რეგულარული მონაცემთა გამოშვებების საშუალებით. „რუბინის ობსერვატორია ყველასთვისაა; LSST შეცვლის იმას, თუ როგორ ვაკეთებთ ასტრონომიასა და ასტროფიზიკას, რაც საშუალებას მისცემს მკვლევრებს ნებისმიერ ადგილას, მონაწილეობა მიიღონ უახლეს მეცნიერებაში“, — თქვა ბობ ბლუმმა, NSF NOIRLab-ის რუბინის ობსერვატორიის დირექტორმა.rubinobservatory

ობსერვატორიას ერთობლივად მართავენ NSF NOIRLab და DOE-ის SLAC-ის ეროვნული ამაჩქარებლის ლაბორატორია, 40-ზე მეტი საერთაშორისო ორგანიზაციის წვლილით.news.stanford+1