ირანი ჰორმუზის სრუტის ჩაკეტვას აგრძელებს: შეთანხმების ვადა ამოიწურა

ორშაბათს ამოიწურა 60-დღიანი ვადა, რომელიც ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და ირანს ისლამაბადის ურთიერთგაგების მემორანდუმის ფარგლებში საბოლოო შეთანხმების მისაღწევად ჰქონდათ მიცემული, თუმცა შეთანხმება არ ჩანს. ამ ფონზე, პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა რიტორიკა გაამკაცრა, ხოლო ფინანსთა მინისტრმა სკოტ ბესენტმა პირობა დადო, რომ უკვე ამ კვირაში უპრეცედენტო ეკონომიკურ ზომებს მიიღებს.

„მათ კაპიტულაციის თეთრი დროშა უნდა აღმართონ“, — განაცხადა ტრამპმა ორშაბათს Fox News-თან სატელეფონო ინტერვიუში. მან აღნიშნა, რომ შეთანხმების მისაღწევად არ ეჩქარება, და ამტკიცებდა, რომ ირანში „300%-იანი ინფლაციაა“, მისი არმია კი „სრულად განადგურებულია“. ბესენტმა 13 აგვისტოს Newsmax-ს განუცხადა: „თვალი ადევნეთ სიახლეებს, მომავალ კვირას ახალ განცხადებებს გავაკეთებთ, რადგან ვაპირებთ ისეთი ზომების გატარებას, როგორიც ქვეყნის ეკონომიკური იზოლაციის ისტორიაში ჯერ არავის უნახავს“.foxnews

ორი მიწურული ვადა

ივნისის მემორანდუმი, რომელიც პაკისტანისა და კატარის შუამავლობით მომზადდა, მიზნად ისახავდა საბოლოო შეთანხმების მიღწევას ირანის ბირთვული პროგრამის, სანქციების შემსუბუქებისა და ჰორმუზის სრუტის გახსნის შესახებ. თუმცა, შეთანხმება ჩაიშალა სრუტეზე კონტროლთან დაკავშირებული დავის გამო, რის შემდეგაც ტრამპმა 7 ივლისს განაცხადა, რომ პროცესი „დასრულებულია“.foxnews

მიად მალეკიმ, ფინანსთა სამინისტროს სანქციების ყოფილმა ანალიტიკოსმა და დემოკრატიების დაცვის ფონდის (FDD) უფროსმა მკვლევარმა, ირანისთვის შექმნილ ვითარებას უწოდა „ორი მიწურული ვადა“: ნავთობის ექსპორტი და ბენზინის მარაგი. მან მიმდინარე კამპანიას „მაქსიმალური ზეწოლის გაძლიერებული კამპანია“ უწოდა და აღნიშნა, რომ ფიზიკური ბლოკადა აფერხებს ნავთობის ნაკადებს, რაც ირანის მშპ-ის 40-დან 60 პროცენტამდე შეადგენს.news3lv+1

ირანული ნავთობის საშუალო დღიური ჩატვირთვა ომამდელი 1,8 მილიონი ბარელიდან გასულ თვეში 500 000 ბარელზე ნაკლებამდე შემცირდა, იტყობინება Associated Press 11 აგვისტოს ფინანსთა სამინისტროს მონაცემებზე დაყრდნობით. ორშაბათს Reuters-მა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ივლისში ირანში სამომხმარებლო ფასები წინა წელთან შედარებით 87,9 პროცენტით გაიზარდა, ხოლო სურსათზე ფასები 128 პროცენტით არის მომატებული.foxnews

თეირანი პოზიციებს არ თმობს

ირანის პარლამენტის თავმჯდომარემ, მოჰამად ბაღერ გალიბაფმა სამშაბათს განაცხადა, რომ ჰორმუზის სრუტე არ გაიხსნება მანამ, სანამ აშშ არ მოხსნის საზღვაო ბლოკადას, არ გააუქმებს ნავთობის სანქციებს და არ გაათავისუფლებს ირანის გაყინულ აქტივებს საზღვარგარეთ. ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენელმა, ესმაილ ბაღაიმ ცალკე განცხადებაში უარყო დაგეგმილი ახალი ზომები და აღნიშნა, რომ ისინი „გავლენას ვერ მოახდენენ ირანის პოზიციაზე“ და რომ „მეთოდები, რომლებიც ადრე უკვე გამოსცადეს და შედეგი არ მოიტანეს, განსხვავებულ შედეგს ვერც ახლა გამოიღებენ“.mehrnews+2

რა იქნება შემდეგ

ორშაბათს Reuters-მა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ირანის მაღალჩინოსანი სამხედრო ესკალაციით დაიმუქრა რამდენიმე კვირაში, თუ ვაშინგტონი დროებით შეთანხმებას არ შეასრულებს. ტრამპის ადმინისტრაციის მიერ განხილულ ვარიანტებს შორისაა სანქციები ჩინურ მცირე კერძო ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე (ე.წ. „ჩაიდნებზე“), რომლებიც ირანულ ნედლ ნავთობს ამუშავებენ, მეორადი სანქციები ჩინურ ბანკებზე, შესაძლო სახმელეთო ბლოკადა ირანის მეზობლების მონაწილეობით და დამატებითი სანქციები ავიაციის სფეროში.dailysabah+1

ჯენიფერ კავანამ ორგანიზაციიდან Defense Priorities აღნიშნა, რომ ირანმა საკმარისი მდგრადობა გამოიმუშავა ეკონომიკური სანქციების დასაძლევად და „მთავარი კითხვაა, აქვს თუ არა ვაშინგტონს პოლიტიკური ნება, შეინარჩუნოს ზეწოლა საკმარისად დიდხანს, რათა თეირანი დათმობებზე წავიდეს“. გამოცემა Israel Hayom-ის შეფასებით, ირანის მდგომარეობის გაუარესებასთან ერთად, „თეირანის სტანდარტული პასუხი იქნება მცდელობა, გაზარდოს ფასი, რომელსაც მისი მოწინააღმდეგეები და, ამ შემთხვევაში, გლობალური ეკონომიკაც გადაიხდის“.defensepriorities+1