Íran segir 35 milljónir manna eiga yfir höfði sér vatnsskort á meðan kreppur magnast

Íransk yfirvöld vöruðu við því á mánudag að um 35 milljónir manna eigi yfir höfði sér vatnsskort þegar líður á sumarið, þar sem samspil þurrka, sjóherjarbanns Bandaríkjanna, fjöldauppsagna og langvarandi internetlokunar ýtir landinu í átt að því sem sérfræðingar lýsa sem dýpkandi innlendri kreppu.

Þjóð sem er að þorna upp

Issa Bozorgzadeh, talsmaður vatnsiðnaðarins í Íran, sagði að úrkoma væri enn undir eðlilegum mörkum í 11 héruðum, þar á meðal Teheran, Qazvin, Alborz og Isfahan, þar sem Teheran er meðal þeirra verst settu. Hann varaði við því að bættar vatnsforðar í stíflum á sumum svæðum gætu ekki bætt upp skortinn í helstu íbúamiðstöðvum. Íran er nú á sínu sjötta samfellda ári í þurrkum, tímabil sem hefur tæmt vatnsforða landsins niður í sögulegt lágmark. Undir lok árs 2025 voru stóru stíflurnar fimm sem sjá Teheran fyrir vatni að meðaltali með um 10 prósent afkastagetu og stjórnvöld höfðu byrjað að vara við hugsanlegri skömmtun á vatni og jafnvel hluta brottflutningi frá höfuðborginni.iranintl+4

Vatnskreppan er aukin af rafmagnsleysi sem hefur hrjáð Íran undanfarin sumur. Á fyrri árum settu yfirvöld á daglegar rafmagnsleysi í tvo til fjóra tíma í íbúða- og opinberum geirum þar sem eftirspurn var meiri en framboð. Með hitastigi sem búist er við að hækki aftur hafa embættismenn gefið til kynna að svipaðar eða verri truflanir séu líklegar í sumar.iranfocus+1

Olíubannið kreppir að efnahagnum

Frá því að Bandaríkin settu sjóherjarbann á Íran þann 13. apríl hefur líflína olíuútflutnings landsins verið verulega skert. Samkvæmt flutningagagnafyrirtækinu Kpler hrundi útflutningur á íranskri hráolíu úr um 1,85 milljónum tunna á dag í mars í um 567.000 tunnur á dag eftir að bannið tók gildi, sem er samdráttur um tæplega 70 prósent. Miðstjórn Bandaríkjanna sagðist vera að loka á meira en 70 tankskip sem flytja yfir 166 milljónir tunna af hráolíu að verðmæti meira en 13 milljarðar dollara.wikipedia+3

Kpler mat heildargeymslugetu Írans á landi á 86 milljónir tunna, þar sem birgðir voru þegar komnar yfir 50 milljónir tunna undir lok apríl. Fyrirtækið áætlaði að afgangsgeta gæti klárast innan 12 til 22 daga á þeim tíma, sem gæti neytt Íran til að draga úr framleiðslu um 1,5 milljónir tunna til viðbótar á dag. Fortune greindi frá því að Íran hefði þegar byrjað að draga úr framleiðslu eftir því sem geymslur fylltust.x+4

Uppsagnir og internetlokun dýpka óstöðugleika

Efnahagslegur kostnaður nær langt út fyrir orkugeirann. The New York Times greindi frá því þann 10. maí að írönsk fyrirtæki séu að grípa til fjöldauppsagna, þar sem Mehdi Bostanchi, yfirmaður samhæfingarráðs iðnaðarins, varaði við því að samdráttur í iðnaði gæti haft áhrif á allt að 3,5 milljónir starfsmanna. Stór textílverksmiðja í vesturhluta Írans sagði upp 700 af 800 starfsmönnum sínum, samkvæmt hálfopinberu írönsku vinnufréttastofunni. Háttsettur embættismaður stjórnvalda, Gholamhossein Mohammadi, áætlaði að stríðið hafi þegar kostað eina milljón starfa, þar sem beint og óbeint atvinnuleysi nær um tveimur milljónum.timesofisrael+2

Á meðan er internetlokun Írans — sem sett var á í mótmælunum í janúar og framlengd í gegnum stríðið — komin á 73. dag á mánudag, sem er yfir 1.728 klukkustundir, samkvæmt eftirlitshópnum NetBlocks. CBC greindi frá því að lokunin sé áætluð kosta íranska hagkerfið um 250 milljónir dollara á dag, með víðtækari áhrifum á banka og hefðbundin fyrirtæki sem gætu hugsanlega ýtt tjóninu upp í 3 milljarða dollara á dag. Lokunin hefur lamað tæknigeirann og lítil fyrirtæki, þar sem einn íranskur atvinnuvettvangur skráði eins dags met upp á 318.000 innsendingar á ferilskrám þann 25. apríl.inquirer+2

"Það sem aðgreinir lokun Írans er fordæmalaus umfang hennar og alvarleiki," sagði Mahsa Alimardani, sérfræðingur í internetritskoðun hjá mannréttindasamtökunum Witness.cbc