10 vísindamenn hljóta Kavli-verðlaunin 2026 fyrir rannsóknir á hulduefni, snúningsfræði og taugafrumum

Norska vísinda- og bókmenntaakademían tilnefndi á miðvikudag tíu vísindamenn sem handhafa Kavli-verðlaunanna 2026, fyrir byltingarkenndar rannsóknir í stjarneðlisfræði, nanóvísindum og taugavísindum. Hver verðlaun nema 1 milljón dollara sem skiptist á milli verðlaunahafa.kavliprize+1

Vetrarbrautafornleifafræði og listin að snúa

Kavli-verðlaunin í stjarneðlisfræði voru veitt Vasily Belokurov við Cambridge-háskóla, Aminu Helmi við Groningen-háskóla og Rodrigo Ibata við Stjörnuathugunarstöðina í Strassborg. Þremenningarnir voru heiðraðir fyrir að afhjúpa steingervingafræðileg sönnunargögn um fyrri samruna vetrarbrauta, sem sýnir að Vetrarbrautin varð til í gegnum ofbeldisfulla sögu árekstra og uppsöfnunar frekar en að myndast í einangrun. Vinna þeirra við að greina stjörnustrauma — leifar af dvergvetrarbrautum sem rifnar voru í sundur af þyngdarafli Vetrarbrautarinnar — hefur gert vísindamönnum kleift að kortleggja dreifingu hulduefnis og endurskrifa sögu myndunar vetrarbrauta.youtube+1

Í nanóvísindum deilir eðlisfræðingurinn Pablo Jarillo-Herrero frá MIT verðlaununum með Evu Y. Andrei við Rutgers-háskóla og Allan H. MacDonald við Texas-háskóla í Austin „fyrir grunnvinnu sem stofnaði svið snúningsfræði“. Með því að snúa tveimur lögum af grafeni í nákvæmt „töfrahorn“ sýndu rannsakendurnir fram á að ofurleiðni, segulmagn og aðrir framandi eiginleikar gætu komið fram af snúningnum einum saman.miragenews

Próteinmyndun við taugamót

Taugavísindaverðlaunin voru veitt fjórum rannsakendum — Christine Holt við Cambridge-háskóla, Kelsey Martin hjá Simons Foundation, Erin Schuman við Max Planck-stofnunina fyrir heilarannsóknir og Oswald Steward við Kaliforníuháskóla í Irvine — fyrir uppgötvun þeirra á staðbundinni próteinmyndun í taugafrumum. Vinna þeirra hnekkti þeirri langvarandi trú að prótein sem notuð eru við taugamót yrðu að vera framleidd í frumubolnum, og leiddi í ljós að taugafrumur geta framleitt prótein á staðnum í griplum, taugasímum og við taugamót, sem er lykilkerfi fyrir mýkt heilans og minni.mpg+2

Alþjóðlegur hópur

Tíu verðlaunahafarnir hafa níu mismunandi þjóðerni og starfa á þremur heimsálfum. Verðlaunin verða formlega afhent á Kavli-verðlaunavikunni í Osló síðar á þessu ári.kavliprize+1

„Hver og ein af þeim uppgötvunum sem heiðraðar eru í dag hjálpar til við að svara mikilvægum spurningum og afhjúpa frekari rannsóknarsvið,“ sagði akademían í tilkynningu sinni.kavliprize