Օսկարի հավակնորդ սցենարիստը գրավի դիմաց ազատ է արձակվել իրանական բանտից

Մեհդի Մահմուդիանը՝ Կաննի կինոփառատոնի «Ոսկե արմավենու» մրցանակակիր «It Was Just an Accident» ֆիլմի համահեղինակը, երեքշաբթի օրը 17 օր անազատության մեջ մնալուց հետո ազատ է արձակվել Իրանի բանտից, հայտնում են բազմաթիվ աղբյուրներ։ Օսկարի հավակնորդ սցենարիստը գրավի դիմաց ազատ է արձակվել երկու այլ ակտիվիստների հետ միասին, որոնք ձերբակալվել էին նրա հետ՝ ցուցարարների նկատմամբ Իրանի բռնաճնշումները դատապարտող հայտարարությանը ստորագրելու համար:hollywoodreporter+3

Մահմուդիանը և նրա համախոհներ Վիդա Ռաբանին և Աբդոլլահ Մոմենին յուրաքանչյուրը 6,5 միլիարդ թուման՝ մոտ 10,000 դոլար, գրավ են վճարել հեղափոխական դատարանում իրենց իրավաբանական խորհրդատուների միջոցով։ Նրանց ազատ արձակումը տեղի է ունեցել մարտի 15-ին կայանալիք «Օսկար» մրցանակաբաշխությունից մեկ ամիս առաջ, որտեղ «It Was Just an Accident» ֆիլմը առաջադրված է լավագույն օրիգինալ սցենար և լավագույն միջազգային գեղարվեստական ֆիլմ անվանակարգերում:deadline+5

Ռեժիմի դեմ հայտարարությունից հետո իրականացված ձերբակալություն

Երեք ակտիվիստները ձերբակալվել էին հունվարի 31-ին՝ այն բանից հետո, երբ ստորագրել էին այսպես կոչված «Տասնյոթի հայտարարությունը»՝ հունվարի 28-ին հրապարակված բաց նամակ, որն ուղղակիորեն քննադատում էր Իրանի գերագույն առաջնորդ այաթոլլա Ալի Խամենեիին։ Հայտարարության մեջ դատապարտվում էին հունվարի սկզբին Իրանում տեղի ունեցած բողոքի ցույցերի ժամանակ ցուցարարների սպանությունները, և բռնությունը որակվում էր որպես «մարդկության դեմ ուղղված կազմակերպված պետական հանցագործություն»:wikipedia+5

Բողոքի ցույցերի ճնշումը, որը սկսվել էր 2025 թվականի դեկտեմբերի վերջին տնտեսական դժգոհությունների պատճառով, կտրուկ սրվեց 2026 թվականի հունվարին։ ԱՄՆ-ում տեղակայված Մարդու իրավունքների ակտիվիստների լրատվական գործակալության տվյալներով՝ կառավարության կողմից ցույցերի ճնշման ժամանակ առնվազն 6,126 մարդ է սպանվել, թեև որոշ գնահատականներով զոհերի թիվը զգալիորեն ավելի բարձր է։ Ճնշումների ժամանակ Իրանի կառավարությունը գրեթե ամբողջությամբ արգելափակել էր ինտերնետը, ինչը սահմանափակում էր երկրի ներսից տեղեկատվության հոսքը:npr+1

Բանտային փորձառությունից ծնված ֆիլմ

«It Was Just an Accident» ֆիլմը ուղղակիորեն հիմնված է ռեժիսոր Ջաֆար Փանահիի՝ Իրանում բանտարկության և հսկողության տակ գտնվելու անձնական փորձի վրա։ Փանահին Մահմուդիանին հանդիպել է, երբ երկուսն էլ բանտարկված էին, և ավելի ուշ հրավիրել է նրան աշխատելու սցենարի վրա՝ նրա իննամյա բանտային փորձի և մարդու իրավունքների պաշտպանության ոլորտում ունեցած լայնածավալ գործունեության պատճառով։ Ֆիլմը, որը գաղտնի նկարահանվել է Իրանում, 2025 թվականի Կաննի կինոփառատոնում արժանացել է «Ոսկե արմավենու»:deadline+3

Փանահին, որը նույնպես ստորագրել էր ռեժիմը դատապարտող հայտարարությունը, Մահմուդիանին անվանել է «հազվագյուտ բարոյական կերպար», որի «բացակայությունը անմիջապես զգացվում է ինչպես բանտի պատերի ներսում, այնպես էլ դրանից դուրս»։ Ռեժիսորն ինքը դեկտեմբերին «համակարգի դեմ քարոզչական գործունեության համար» դատապարտվել էր մեկ տարվա ազատազրկման և երկու տարով արգելվել էր նրա ճամփորդելը, սակայն նա միջազգային մակարդակով ճամփորդում է ֆիլմի հետ:radioroyal+2