Գիտնականները հայտնաբերել են տիեզերքի «կորած» նյութը գալակտիկաների շուրջ տարածվող հսկայական ամպերում

Աստղագետները հայտնաբերել են տիեզերքի երկար ժամանակ փնտրվող «կորած» սովորական նյութի գտնվելու վայրը՝ այն հայտնաբերելով հսկայական, ցրված ամպերում, որոնք տարածվում են գալակտիկաներից միլիոնավոր լուսային տարիներ հեռավորության վրա՝ շատ ավելի հեռու, քան կանխատեսում էին մոդելները:

Նոր տիեզերական մարդահամար

Physical Review Letters ամսագրում հրապարակված հետազոտության մեջ CHIME/Fast Radio Bursts համագործակցության հետազոտողները մշակել են մի մեթոդ, որը համադրում է հազարավոր արագ ռադիոբռնկումների (FRB) տվյալները միլիոնավոր գալակտիկաների քարտեզագրված դիրքերի հետ: Թիմը, որը ղեկավարում էին MIT-ի Կավլիի աստղաֆիզիկայի և տիեզերական հետազոտությունների ինստիտուտի ասպիրանտ Հաոչեն Վանգը և MIT-ի ֆիզիկայի դոցենտ Կիյոշի Մասուին, վերլուծել է 2,870 FRB ազդանշան, որոնք գրանցվել են Բրիտանական Կոլումբիայում գտնվող CHIME ռադիոաստղադիտակի կողմից: Այնուհետև նրանք համեմատել են այդ տվյալները Արիզոնայի Կիտ Պիկ ազգային աստղադիտարանում Dark Energy Spectroscopic Instrument (DESI)-ի կողմից կատալոգավորված ավելի քան վեց միլիոն գալակտիկաների տեղակայման հետ:sflorg+1

Տեխնիկան հիմնված է արագ ռադիոբռնկումների մի հատկության վրա. երբ ռադիոալիքների այս միլիվայրկյանային բռնկումները ճանապարհորդում են տիեզերքով, դրանք «աղավաղվում» են այն նյութի կողմից, որի միջով անցնում են: Ցածր էներգիայի ալիքները ավելի շատ են ուշանում, քան բարձր էներգիայի ալիքները, և աղավաղման աստիճանը չափելով՝ հետազոտողները կարող են ճշգրիտ հաշվարկել, թե որքան նյութ է հանդիպել յուրաքանչյուր բռնկում Երկիր հասնելու ճանապարհին:miragenews+1

Սպասվածից ավելի հեռու

Վերլուծությունը ցույց է տվել, որ կորած բարիոնային նյութը՝ պրոտոնները, նեյտրոնները և էլեկտրոնները, որոնք չեն հաշվառվել աստղերի և գալակտիկաների կողմից, կուտակվում են գալակտիկաների խմբերի շուրջ գտնվող ցրված «ամպերում»: Այս ամպերը տարածվում են իրենց հյուրընկալող գալակտիկաներից մոտ չորս միլիոն լուսային տարի հեռավորության վրա, ինչը շատ ավելին է, քան կանխատեսում էին համակարգչային մոդելները:sflorg+1

«Գալակտիկան կարող է ունենալ մի քանի հարյուր հազար լուսային տարի տրամագիծ, իսկ մենք կորած նյութը գտել ենք մոտ 4 միլիոն լուսային տարի հեռավորության վրա», — ասել է Մասուին: «Դա զգալիորեն ավելին է, քան կանխատեսում էին մոդելները»:sflorg

Բացահայտումները հուշում են, որ սև խոռոչների շիթերը, գերնոր աստղերը և այլ էներգետիկ գալակտիկական գործընթացներ գազը դուրս են մղում շատ ավելի մեծ ուժով, քան ենթադրում էին հետազոտողները: «Մենք պարզում ենք, որ գալակտիկաներում ակտիվությունը ավելի խառնաշփոթ է, քան մենք կարծում էինք», — ասել է Վանգը: «Դրանք ավելի շատ շատրվանների են նման և գազը դուրս են մղում շատ մեծ հեռավորությունների վրա»:sflorg

Մասշտաբային գործիք

ՄաքԳիլի համալսարանի ֆիզիկայի պրոֆեսոր և հետազոտության համահեղինակ Վիկտորյա Կասպին արագ ռադիոբռնկումներն անվանել է «զարմանալիորեն արդյունավետ միջոց տիեզերքում նյութի բաշխվածությունը ուսումնասիրելու համար»: Քանի որ CHIME-ը դիտարկումները սկսելուց ի վեր հայտնաբերել է մոտ 4,000 FRB, թիմը ակնկալում է, որ մեթոդը կդառնա ավելի ճշգրիտ՝ տվյալների կուտակմանը զուգընթաց: «Մենք առաջին անգամ հասանք հաջողության և տվյալների բարելավման հետ մեկտեղ ավելի ճշգրիտ արդյունքներ կստանանք», — ասել է Մասուին:miragenews