Ֆոռնաքսի կլաստերում հայտնաբերվել են երկու գալակտիկաներ՝ գրեթե առանց մութ նյութի

Աստղագետների խումբը Ֆոռնաքսի կլաստերում հայտնաբերել է երկու ուրվականանման գալակտիկա, որոնք, ըստ երևույթին, գրեթե չեն պարունակում մութ նյութ։ Սա նման զույգ գալակտիկաների միայն երկրորդ հայտնի դեպքն է, ինչը նոր լարվածություն է առաջացնում գալակտիկաների ձևավորման ստանդարտ մոդելներում։

FCC 224 և FCC 240 գալակտիկաները գտնվում են Ֆոռնաքսի կլաստերի ծայրամասում՝ Երկրից մոտ 60 միլիոն լուսատարի հեռավորության վրա։ Եյլի համալսարանի հետազոտող Մարիա Լուիզա Բուզոյի գլխավորությամբ անցկացված հետազոտությունը, որը մայիսի 22-ին տեղադրվել է arXiv նախատպագրական սերվերում և հունիսի 9-ին լուսաբանվել Phys.org-ի կողմից, օգտագործել է MUSE գործիքը՝ տեղադրված «Շատ մեծ աստղադիտակում» (VLT), գալակտիկաների ներքին շարժումները չափելու համար:phys+1

Աստղերը շարժվում են չափազանց դանդաղ

Երկու գալակտիկաներն էլ ցույց են տալիս արագության չափազանց ցածր դիսպերսիա. նրանց աստղերը և գնդաձև կլաստերները շարժվում են այնքան դանդաղ, որ գրավիտացիոն ձգողականությունը կարելի է բացատրել միայն տեսանելի նյութով՝ առանց մութ նյութի հալոյի անհրաժեշտության։ Նրանց դինամիկ զանգվածները կիսալույսի շառավղի սահմաններում համապատասխանում են նրանց աստղային զանգվածներին և զգալիորեն ցածր են տիպիկ թզուկ գալակտիկաների համար սպասվող արժեքներից:gadgets360+1

Երկուսն էլ նաև պարունակում են անսովոր պայծառ գնդաձև կլաստերներ, ինչը սերտորեն համապատասխանում է NGC 1052-DF2 և NGC 1052-DF4 գալակտիկաների բնութագրերին, որոնք մութ նյութի պակաս ունեցող գալակտիկաների միակ նախկինում հաստատված զույգն էին:phys+1

«Գնդակ-թզուկ» սցենարի ստուգում

Հետազոտությունը ուսումնասիրում է «գնդակ-թզուկ» վարկածը, որն առաջարկում է, որ երբ երկու գազով հարուստ թզուկ գալակտիկաներ բարձր արագությամբ բախվում են միմյանց, նրանց մութ նյութի հալոները անցնում են միմյանց միջով, մինչդեռ սովորական նյութը ֆիզիկապես բախվում է, ինչը աստղերին անջատում է մութ նյութից և առաջացնում աստղառաջացման ինտենսիվ պայթյուն:phys+1

Այս սցենարին աջակցելով՝ FCC 224 և FCC 240 գալակտիկաները գրեթե նույն տարիքի են՝ մոտ 10 միլիարդ տարեկան, և նրանց գնդաձև կլաստերները կիսում են նույն տարիքը և մետաղականությունը իրենց հյուրընկալող գալակտիկաների դիֆուզ աստղային մարմինների հետ, ինչը վկայում է այն մասին, որ ամեն ինչ ձևավորվել է միասին՝ մեկ բռնի դրվագում:phys

Այնուամենայնիվ, մեկ տարբերություն աչքի է զարնում։ Մինչ DF2 և DF4 գալակտիկաները բաժանված են մոտ 240 կիլոպարսեկով և ունեն բեկորների ընդարձակ հետք, որը ձգվում է ավելի քան երկու մեգապարսեկ, FCC 224 և FCC 240 գալակտիկաները գտնվում են միմյանցից ընդամենը 75 կիլոպարսեկ հեռավորության վրա և շարժվում են միմյանց ուղղությամբ վայրկյանում ընդամենը 16 կիլոմետր արագությամբ, ինչը ձևավորում է կոմպակտ, գրավիտացիոն կապված զույգ:phys

Կոսմոլոգիական հետևանքներ

FCC 224-ի՝ որպես մութ նյութի պակաս ունեցող գալակտիկայի հայտնաբերումը NGC 1052 խմբից դուրս, առաջին անգամ հաստատվել է 2025 թվականին W.M. Keck աստղադիտարանի օգտագործմամբ։ Նոր հետազոտությունը ընդլայնում է այդ աշխատանքը՝ ցույց տալով, որ նրա ուղեկից FCC 240-ը նույնպես ունի նույն յուրահատուկ հատկությունները:keckobservatory

«Ընդհանուր առմամբ, այս արդյունքները վկայում են այն մասին, որ FCC 224 և FCC 240 գալակտիկաները կարող էին ձևավորվել բարձր արագությամբ բախման արդյունքում՝ նման այն իրադարձությանը, որն առաջարկվել է DF2 և DF4-ի համար», — եզրակացնում են հետազոտողները։ Եթե հաստատվի, այս բացահայտումը կվկայի, որ առանց մութ նյութի գալակտիկաներ ստեղծող գործընթացը եզակի տեղային անոմալիա չէ, այլ ավելի լայն ֆենոմեն՝ այնպիսին, որը ստանդարտ կոսմոլոգիական սիմուլյացիաները դեռ չեն կարողացել վերարտադրել:phys