Trump’tan Suudi Arabistan’a uranyum zenginleştirme izni: Standart güvenceler aranmayacak

CNN'in kaynaklara ve incelediği belgelere dayandırarak Cuma günü yayınladığı habere göre, Trump yönetimi, Suudi Arabistan'ın nükleer silah geliştirilmesini önlemek için tasarlanmış uluslararası güvenceleri kabul etmesini şart koşmadan uranyum zenginleştirmesine izin vermeyi geçici olarak kabul etti.krdo+1

Riyad'ın sivil nükleer programına yönelik ABD desteğini ana hatlarıyla belirleyen taslak nükleer anlaşma, müzakerelerin Ekim 2025'te tamamlanmasından bu yana Başkan Donald Trump'ın imzasını bekliyor. CNN'e konuşan dört kaynağa göre, aradan aylar geçmesine rağmen anlaşma, yasal olarak zorunlu olan 90 günlük inceleme süreci için henüz Kongre'ye gönderilmedi.krdo

"Altın Standart" Olmayan Bir Anlaşma

Atom Enerjisi Yasası kapsamındaki 123 anlaşması olarak adlandırılan bu anlaşma, ABD'li şirketlerin veya hükümetin Suudi Arabistan'ın sivil nükleer programına nükleer malzeme ve teknoloji aktarması için yasal bir çerçeve görevi görecek. Ancak 2025 sonlarında Kongre'ye sunulan bir muafiyet belgesine ve Dışişleri Bakanlığı'nın Mayıs 2026'da milletvekillerine gönderdiği bir mektuba göre anlaşma, krallığın müfettişlere barışçıl nükleer kullanımı doğrulamak için daha geniş erişim sağlayan standart bir gelişmiş güvence anlaşması olan UAEA Ek Protokolü'nü kabul etmesini gerektirmiyor.armscontrol+1

Bunun yerine güvence düzenlemesi, UAEA'nın "katılımıyla", zenginleştirme, dönüştürme, yakıt üretimi ve yeniden işleme dahil olmak üzere iş birliğinin "yayılmaya en hassas alanlarına ek güvenceler ve doğrulama önlemleri" uygulayacak olan ABD ile Suudi Arabistan arasında ikili bir anlaşma olacak.krdo+1

Silah kontrolü uzmanları alarm verdi. Silah Kontrolü Derneği'nden (Arms Control Association) Kelsey Davenport, anlaşmanın dilinin Suudi Arabistan'a "bir şekilde uranyum zenginleştirme veya zenginleştirme bilgisine erişim yolu" sağlama olasılığının "oldukça yüksek göründüğünü" yazdı.ynetnews+1

Sırada Kongre İncelemesi Var

Anlaşmanın bundan sonraki seyri, Beyaz Saray'ın bunu Kongre'ye gönderip göndermeyeceğine ve ne zaman göndereceğine bağlı. Reuters, Şubat 2026'da yönetimin milletvekillerine anlaşmayı standart nükleer yayılmayı önleme güvenceleri olmadan yürüttüğünü bildirdiğini ilk kez duyurmuştu. Veliaht Prens Muhammed bin Selman'ın Kasım 2025'teki Washington ziyareti sırasında Beyaz Saray, müzakerelerin tamamlandığını duyurmuş ve çerçeveyi "onlarca yıl sürecek, milyarlarca dolarlık bir nükleer enerji ortaklığının yasal temeli" olarak nitelendirmişti.ans+2

Sunulduktan sonra Kongre'nin anlaşmayı incelemek için 90 günü bulunuyor. Her iki meclis de ret kararı almadığı sürece anlaşma yürürlüğe giriyor. Demokrat milletvekilleri, yönetime zenginleştirme ve yeniden işlemeyi yasaklayacak "altın standart" korumalarda ısrar etmesi için şimdiden çağrıda bulundu.responsiblestatecraft+2

Anlaşmayı eleştirenler, bir yandan İran'a nükleer programından vazgeçmesi için baskı yaparken, diğer yandan Suudi Arabistan'a zenginleştirme kabiliyeti verilmesinin çelişkili bir mesaj gönderdiği ve Orta Doğu'da bir nükleer silahlanma yarışını tetikleme riski taşıdığı konusunda uyarıyor.ynetnews+1