ტრამპი საუდის არაბეთისთვის ურანის გამდიდრების უფლების მიცემას სტანდარტული გარანტიების გარეშე თანხმდება

ტრამპის ადმინისტრაცია წინასწარ დათანხმდა საუდის არაბეთისთვის ურანის გამდიდრების უფლების მიცემას იმ საერთაშორისო გარანტიების მიღების მოთხოვნის გარეშე, რომლებიც ბირთვული იარაღის შექმნის პრევენციისთვისაა შემუშავებული, ნათქვამია CNN-ის მიერ პარასკევს გამოქვეყნებულ ანგარიშში, რომელიც წყაროებსა და გამოცემის მიერ მოპოვებულ დოკუმენტებს ეყრდნობა.krdo+1\n\nბირთვული შეთანხმების პროექტი, რომელიც ითვალისწინებს აშშ-ის მხარდაჭერას ერ-რიადის სამოქალაქო ბირთვული პროგრამისადმი, პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ხელმოწერას ელოდება მას შემდეგ, რაც მოლაპარაკებები 2025 წლის ოქტომბერში დასრულდა. მიუხედავად იმისა, რომ თვეები გავიდა, შეთანხმება არ გადაგზავნილა კონგრესში კანონით გათვალისწინებული 90-დღიანი განხილვისთვის, განუცხადა CNN-ს ოთხმა წყარომ.krdo\n\n## შეთანხმება „ოქროს სტანდარტის“ გარეშე\n\nშეთანხმება, ეგრეთ წოდებული „შეთანხმება 123“ ატომური ენერგიის შესახებ კანონის შესაბამისად, სამართლებრივ საფუძველს შექმნის ამერიკული კომპანიების ან მთავრობის მიერ საუდის არაბეთის სამოქალაქო ბირთვული პროგრამისთვის ბირთვული მასალებისა და ტექნოლოგიების გადასაცემად. თუმცა, ის სამეფოსგან არ მოითხოვს IAEA-ს დამატებითი ოქმის მიღებას: ეს არის სტანდარტული, გაძლიერებული უსაფრთხოების გარანტიების შეთანხმება, რომელიც ინსპექტორებს უფრო ფართო წვდომას აძლევს ბირთვული ენერგიის მშვიდობიანი გამოყენების გადასამოწმებლად, ნათქვამია 2025 წლის ბოლოს კონგრესში წარდგენილ გამონაკლისსა და სახელმწიფო დეპარტამენტის 2026 წლის მაისის წერილში კანონმდებლებისადმი.armscontrol+1\n\nამის ნაცვლად, უსაფრთხოების ზომები დარეგულირდება აშშ-სა და საუდის არაბეთს შორის ორმხრივი შეთანხმებით, რომელიც, IAEA-ს მონაწილეობით, გამოიყენებს „დამატებით უსაფრთხოების გარანტიებსა და ვერიფიკაციის ზომებს თანამშრომლობის იმ სფეროებში, რომლებიც ყველაზე მეტად მგრძნობიარეა ბირთვული იარაღის გავრცელების კუთხით“, მათ შორის ურანის გამდიდრების, კონვერსიის, საწვავის წარმოებისა და გადამუშავების პროცესებში.krdo+1\n\nშეიარაღების კონტროლის ექსპერტები განგაშს ტეხენ. კელსი დევენპორტმა შეიარაღების კონტროლის ასოციაციიდან (Arms Control Association) დაწერა, რომ შეთანხმების ფორმულირება „დიდი ალბათობით“ მისცემს საუდის არაბეთს „გზას ურანის გამდიდრების გარკვეული ფორმისკენ ან გამდიდრების შესახებ ცოდნაზე წვდომისკენ“.ynetnews+1\n\n## მოახლოებული განხილვა კონგრესში\n\nშეთანხმების შემდგომი ბედი იმაზეა დამოკიდებული, გააგზავნის თუ არა თეთრი სახლი მას კონგრესში და როდის. სააგენტო Reuters-მა პირველად 2026 წლის თებერვალში გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ადმინისტრაციამ კანონმდებლებს აცნობა შეთანხმების გაფორმების განზრახვის შესახებ ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის სტანდარტული დამცავი მექანიზმების გარეშე. 2025 წლის ნოემბერში, ტახტის მემკვიდრე პრინც მუჰამედ ბინ სალმანის ვაშინგტონში ვიზიტის დროს, თეთრმა სახლმა მოლაპარაკებების დასრულება გამოაცხადა და ეს ჩარჩო შეთანხმება შეაფასა, როგორც „სამართლებრივი საფუძველი მრავალმილიარდიანი ბირთვული ენერგეტიკული პარტნიორობისთვის, რომელიც ათწლეულების განმავლობაში გაგრძელდება“.ans+2\n\nწარდგენის შემდეგ კონგრესს 90 დღე აქვს შეთანხმების განსახილველად. თუ ორივე პალატა არ მიიღებს უარყოფის რეზოლუციას, შეთანხმება ძალაში შევა. დემოკრატმა კანონმდებლებმა უკვე მოუწოდეს ადმინისტრაციას, დაჟინებით მოითხოვოს „ოქროს სტანდარტის“ დაცვა, რაც აკრძალავს ურანის გამდიდრებასა და გადამუშავებას.responsiblestatecraft+2\n\nშეთანხმების კრიტიკოსები აფრთხილებენ, რომ საუდის არაბეთისთვის ურანის გამდიდრების შესაძლებლობის მიცემა, ირანზე ბირთვული პროგრამის შეწყვეტის მიზნით პარალელური ზეწოლის ფონზე, წინააღმდეგობრივ სიგნალს გზავნის და ახლო აღმოსავლეთში ბირთვული შეიარაღების რბოლის დაწყების რისკს ქმნის.ynetnews+1