İran: Zenginleştirilmiş uranyum ülke dışına çıkarılmayacak

İran, zenginleştirilmiş nükleer malzemesinin "tek bir zerresinin bile" ülke dışına çıkmasına izin vermeyeceğini, Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rezai'nin 11 Kasım Çarşamba günü Lübnan merkezli İran yanlısı Al Mayadeen TV'de yayınlanan açıklamalarında belirtti. Rezai ayrıca, ABD'nin yapacağı yeni saldırıların "uzaktaki ABD üslerinin hedef alınmasıyla" yanıtlanacağı uyarısında bulundu. Bu tutum, dokuzuncu ayına giren savaşı sona erdirme çabalarının önünde yeni bir engel oluşturuyor. Washington, nükleer konuların müzakerelerin ilk turunun bir parçası olması konusunda ısrarcı.reuters.com+1

Rusya'ya ret cevabı

Rezai, Tahran'ın kararını Moskova'ya ilettiğini söyledi. Rusya, İran'ın stoklarını devralmak için defalarca teklifte bulunmuştu. Kyiv Post'un aktardığı Rus devlet medyasına göre Rezai, "Rus dostlarımıza zenginleştirilmiş malzemelerin İran'da kalacağını ve bunları kendimizin kullanacağını söyledik" dedi. Rezai, İran'ın bu malzemeye nükleer enerjiyle çalışan gemiler ve denizaltılar tasarlayıp inşa etmek için ihtiyaç duyduğunu belirtti. Yetkililer böyle bir programın detaylarını açıklamadı.iranwire.com+1

Açıklamalar, Tahran'ın %60 zenginleştirilmiş uranyumunu üçüncü bir ülkeye göndermesi yönündeki ABD teklifini reddettiğini bir kez daha ortaya koyuyor. İran, uranyumun uluslararası denetim altında daha düşük bir seviyeye seyreltilmesi ihtimalini göz ardı etmedi. Rezai, 5 Kasım'da Kremlin'de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir araya gelmişti. İki üst düzey İranlı kaynak, Mayıs ayında yaptıkları açıklamada, Dini Lider'in silah seviyesine yakın uranyumun yurt dışına gönderilmemesi talimatını verdiğini belirtmişti.rferl.org+2

Stoklar ve duraksayan diplomasi

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, ABD ve İsrail'in Haziran 2025'te nükleer tesislerini vurduğu sırada İran'ın elinde 440.9 kilogram %60 zenginleştirilmiş uranyum olduğunu tahmin ediyordu. Bunun ne kadarının kurtulduğu belirsiz. Mevcut savaş 28 Şubat'ta başladıktan sonra nükleer tesisler tekrar vuruldu.reuters.com+1

Rezai, Tahran ve Washington'un müzakere etmediğini söyledi. Katar'daki son görüşmeye dair haberleri, petrol fiyatlarını düşürmeyi amaçlayan "tamamen yalan" olarak nitelendirdi. Üst düzey bir İranlı yetkili geçen hafta Reuters'a, İran'ın Katar aracılığıyla bir nükleer teklif gönderdiğini söyledi. Bu teklif, ancak ABD'nin İran'ın yedi talebini karşılamasından sonra görüşülecekti. Bu talepler arasında, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması karşılığında İran varlıklarının üzerindeki dondurmanın kaldırılması ve yaptırımların sona erdirilmesi yer alıyor.rferl.org+2

Washington'un yumuşayan tonu

Açıklamalar, ABD'li yetkililerin daha fazla askeri eylem ihtiyacını önemsizleştirdiği bir dönemde geldi. Analistler, Cumhuriyetçilerin 3 Kasım ara seçimlerini kaybetmesinden bu yana Başkan Donald Trump'ın daha uzlaşmacı bir ton kullandığına dikkat çekiyor. Trump, 9 Kasım'da savaşın askeri açıdan "fiilen bittiğini" söyledi. Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise ekonomik kampanyanın "şu anda büyük çaplı muharebe operasyonlarına gerek kalmayacak kadar yıkıcı" olduğunu belirtti.rferl.org+1

İsrail ise daha sert bir çizgi izledi. Başbakan Binyamin Netanyahu, zenginleştirilmiş uranyum İran'dan çıkarılana kadar savaşı bitmiş saymayacağını söyledi.timesofisrael.com