ცხრა პლანეტარული საზღვრიდან შვიდი ისტორიულ მაქსიმუმამდეა დარღვეული

ადამიანური ცივილიზაციისთვის უსაფრთხო საცხოვრებელი გარემოს განმსაზღვრელი ცხრა პლანეტარული საზღვრიდან შვიდი დარღვეულია და ისტორიულ მაქსიმუმს აღწევს. ეს მონაცემები გერმანიის პოტსდამის კლიმატის ზემოქმედების კვლევის ინსტიტუტის მიერ ორშაბათს გამოქვეყნებულ ანგარიშშია წარმოდგენილი.oceanographicmagazine+2

60-ზე მეტი მეცნიერის მიერ მომზადებული ყოველწლიური შეფასება აჩვენებს, რომ კლიმატის ცვლილება, ბიოსფეროს მთლიანობა, მიწათსარგებლობა, მტკნარი წყლის რესურსები, ბიოგეოქიმიური ციკლები, ახალი ნივთიერებები და ოკეანის მჟავიანობა, რომელიც 2025 წელს დაემატა დარღვეულთა სიას, 2009 წლიდან მოყოლებული გაუარესდა. მხოლოდ ორი საზღვარი, სტრატოსფერული ოზონის შრე და ატმოსფერული აეროზოლები, რჩება უსაფრთხო ზღვარში.scientificamerican+2

"დიაგნოზი ცალსახაა. წნევა იზრდება ყველა იმ პლანეტარულ საზღვარზე, რომელიც უკვე გასულია უსაფრთხო ზონიდან," განაცხადა ბორის საქშევსკიმ, კვლევის მთავარმა ავტორმა. "ეს ნიშნავს, რომ იზრდება ფართომასშტაბიანი, მუდმივი და პოტენციურად შეუქცევადი ცვლილებების რისკი, ხოლო ჩვენი შეცდომის ზღვარი მცირდება."phys+1

უკიდურესობების წელი

ანგარიში გამოქვეყნდა 12-თვიანი კლიმატური კატასტროფების სერიის შემდეგ. 2025 წელს პაკისტანში მუსონურმა წყალდიდობებმა 6.9 მილიონზე მეტი ადამიანი დააზარალა. იმავე წელს ოკეანის სითბურმა შემცველობამ რეკორდულ მაჩვენებელს მიაღწია, რამაც ქარიშხალ მელისა-ს გაძლიერება გამოიწვია. 2023 წლის იანვრიდან 2025 წლის სექტემბრამდე მსოფლიოს მარჯნის რიფების 84.4% დაზარალდა სითბური სტრესისგან, რაც რეკორდული მაჩვენებელია.oceanographicmagazine+1

2026 წელს დასავლეთ ევროპაში ივნის-ივლისი ყველაზე ცხელი იყო, რასაც მოჰყვა გვალვები საფრანგეთში, ესპანეთში, გერმანიასა და დიდ ბრიტანეთში, ასევე მასშტაბური ხანძრები ევროპასა და კანადაში.phys+1

ატმოსფეროში ნახშირორჟანგის კონცენტრაციამ 426 ppm-ს მიაღწია, რაც ბევრად აღემატება მეცნიერთა მიერ დადგენილ 350 ppm-იან უსაფრთხო ზღვარს და ინდუსტრიალიზაციამდე არსებულ 280 ppm-ს.scientificamerican

ნახშირბადის შთანმთქმელები სტრესის ქვეშ

ანგარიში სვამს შემაშფოთებელ კითხვას, ხომ არ სუსტდება დედამიწის ნახშირბადის შთანმთქმელი სისტემები, როგორიცაა ტყეები და ნიადაგი, სითბოს, გვალვისა და ხანძრების გამო. ავტორები აფრთხილებენ, რომ არსებული მოდელები შესაძლოა აჭარბებდეს ამ სისტემების მდგრადობას.oceanographicmagazine+1

"ჩვენი გზა ნახშირბადის ნულოვანი ემისიისკენ დამოკიდებულია ნახშირბადის შთანმთქმელების ფუნქციონირებაზე. მიმდინარე დაკვირვებები განგაშის სიგნალია იმისა, რომ პლანეტა შესაძლოა კარგავდეს თავის ბუფერულ შესაძლებლობებს," აღნიშნა საქშევსკიმ.oceanographicmagazine

ლევკე კეისარმა, ლაბორატორიის მთავარმა მკვლევარმა, ხაზი გაუსვა კრიზისის ურთიერთდაკავშირებულ ბუნებას: "ჩვენ არ ვარღვევთ შვიდ დამოუკიდებელ სისტემას, ჩვენ ერთდროულად ვცვლით ერთიანი სისტემის რამდენიმე ნაწილს."courthousenews

PIK-ის დირექტორმა იოჰან როკსტრომმა აღნიშნა: "ჩვენ არ გვაქვს დროის ფუფუნება, მაგრამ გვაქვს ცოდნა, შესაძლებლობა და გადაწყვეტილებები კურსის შესაცვლელად."phys+1