ԱՀԿ ղեկավարը զգուշացնում է, որ ԱԻ առևտրի բումը քողարկում է սակագնային վնասները

Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության 2026 թվականի Համաշխարհային առևտրի զեկույցը, որը հրապարակվել է երեքշաբթի՝ սեպտեմբերի 15-ին, նկարագրում է այն, ինչ կազմակերպությունն անվանում է համաշխարհային առևտրային քաղաքականության ամենալուրջ և կայուն խափանումները մոտ 80 տարի առաջ բազմակողմ համակարգի ստեղծումից ի վեր։ Զեկույցը զգուշացնում է, որ բազմակողմ համագործակցությունից հրաժարվելը կարող է կրճատել համաշխարհային արտահանումը ավելի քան մեկ քառորդով և տրիլիոնավոր դոլարների տնտեսական վնաս պատճառել՝ միաժամանակ կոչ անելով անդամներին բարեփոխել, այլ ոչ թե հրաժարվել կանոնների վրա հիմնված առևտրային համակարգից:gtreview+1

Համաշխարհային առևտրի երեք սցենար

ԱՀԿ-ն մոդելավորել է առևտրի երեք հնարավոր ապագա մինչև 2050 թվականը։ «Ազատ առևտրի համաձայնագրերի աշխարհում», որտեղ երկկողմ և տարածաշրջանային գործարքները փոխարինում են բազմակողմ համագործակցությանը, համաշխարհային արտահանումը կարող է նվազել 26.9%-ով, իսկ ՀՆԱ-ն՝ 6.9%-ով։ «Աշխարհաքաղաքականորեն մասնատված աշխարհը», որը կազմակերպված է աշխարհաքաղաքական բլոկների շուրջ, կարող է կրճատել արտահանումը 18.6%-ով, իսկ ՀՆԱ-ն՝ 5.1%-ով։ Ի հակադրություն, ամրապնդված բազմակողմ շրջանակը, որը ներառում է շուկայի բացման ավելի լայն պարտավորություններ, թվային առևտրի կանոններ և ԱՀԿ-ի ընդլայնված անդամակցություն, կարող է բարձրացնել համաշխարհային ՀՆԱ-ն 2.9%-ով, իսկ արտահանումը՝ 17.9%-ով, ընդ որում՝ նվազ զարգացած երկրները կարող են ստանալ ՀՆԱ-ի մինչև 7.7% աճ:streamlinefeed+1

Զեկույցում նշվում է, որ համաշխարհային ապրանքային առևտրի մոտ 72%-ը դեռևս գործում է առավել բարենպաստ ռեժիմի (MFN) սակագնային պայմաններով, որոնք հասանելի են ԱՀԿ-ի բոլոր 166 անդամներին. սա իրավական հիմք է, որը, ըստ կազմակերպության, թույլ չի տալիս խափանումները վերածել փլուզման:gtreview+1

ԱԻ բումը քողարկում է ավելի խորը վնասները

ԱՀԿ գլխավոր տնօրեն Նգոզի Օկոնջո-Իվեալան այս շաբաթ զգուշացրել է, որ արհեստական բանականության (ԱԻ) հետ կապված ապրանքների առևտրի աճը քողարկում է սակագներից և այլ խափանումներից ստացված վնասը։ Financial Times News Corp ↘ 0.03%-ի կողմից մեջբերված ԱՀԿ տվյալների համաձայն՝ ԱԻ-ի հետ կապված ապրանքների առևտուրը 2026 թվականի առաջին եռամսյակում տարեկան կտրվածքով աճել է 42%-ով՝ ոչ ԱԻ ապրանքների 7%-ի համեմատ, և կազմել է համաշխարհային ապրանքային առևտրի գրեթե 19%-ը։ Օկոնջո-Իվեալան զգուշացրել է, որ եթե ԱԻ-ի ներդրումների աճը պղպջակ լինի, ապա դրա առաջացրած առևտրի աճը չի կարող երկար տևել:streamlinefeed

Զեկույցում նաև կանխատեսվում է, որ ԱԻ-ն կարող է 40%-ով ավելացնել համաշխարհային առևտուրը մինչև 2040 թվականը, եթե շահույթը տարածվի ասիական արտադրական շղթաներից և հյուսիսամերիկյան կապիտալի շուկաներից դուրս:streamlinefeed

Բարեփոխումների կոչեր Ժնևի ֆորումում

Ժնևում կայացած ԱՀԿ հանրային ֆորումի ժամանակ փորձագետներն ու պաշտոնյաները կոչ են արել համակարգման, այլ ոչ թե մասնատման։ Ցինխուայի համալսարանի կողմից կազմակերպված սեմինարին մասնակցել են ԱՀԿ անդամ կառավարությունների, ակադեմիական շրջանակների և մասնավոր հատվածի ներկայացուցիչներ։ Բանախոսները կոչ են արել, որ արդյունաբերական քաղաքականությունը համապատասխանի ԱՀԿ կանոններին և գնահատվի արտադրողականության և սպառողների բարեկեցության, այլ ոչ թե պարզապես արտահանման ծավալի հիման վրա։ Բրազիլիայի արտաքին առևտրի քարտուղար Տատյանա Պրազերեսը հայտարարել է, որ իր երկիրը չի ցանկանում կողմեր ընտրել մեծ տերությունների միջև և կոչ է արել ստեղծել «ֆունկցիոնալ կազմակերպություն, որը կկատարի իր զարգացման խոստումները», այլ ոչ թե այնպիսին, որը միայն կայունացնում է աշխարհաքաղաքական հավասարակշռությունը խոշոր խաղացողների միջև:chinadaily+1

«Համաշխարհային առևտրային լանդշաֆտը զգալիորեն փոխվել է, սակայն համակարգի հիմնադիր տրամաբանությունը, որ բոլոր տնտեսությունները ավելի լավ վիճակում են համագործակցելով, քան միակողմանի գործելով, այսօր նույնքան արդիական է, որքան երբևէ», — ասել է Օկոնջո-Իվեալան:gtreview