Ջեյմս Ուեբն առաջին անգամ մեկ գալակտիկայում երեք սև խոռոչ է հայտնաբերել

Աստղագետների միջազգային խումբը Երկրից ավելի քան 12,5 միլիարդ լուսատարի հեռավորության վրա գտնվող մեկ գալակտիկայում հայտնաբերել է երեք ակտիվորեն նյութ կլանող (ակրեցիայի ենթարկվող) գերխոշոր սև խոռոչներ, ինչը հեռավոր տիեզերքում նման եռյակի հայտնաբերման առաջին դեպքն է:

Տիեզերական աննախադեպ երևույթ

Չորեքշաբթի օրը «Astronomy & Astrophysics» ամսագրում հրապարակված բացահայտումները հիմնված են J0148-4214 գալակտիկայի դիտարկումների վրա, որոնք կատարվել են «Ջեյմս Ուեբ» տիեզերական աստղադիտակի մոտակա ինֆրակարմիր տիրույթի սպեկտրոգրաֆի (Near-Infrared Spectrograph) ինտեգրալ դաշտի սարքի (Integral Field Unit) ռեժիմով: Գալակտիկան գոյություն է ունեցել Մեծ պայթյունից մոտ 1,2 միլիարդ տարի անց՝ մոտ 5,02 կարմիր շեղման պայմաններում:mpg+1

«Սա հեռավոր տիեզերքում մեկ գալակտիկայում երեք ակտիվ սև խոռոչների առկայության առաջին ապացույցն է»,- ասել է Մաքս Պլանկի արտաերկրային ֆիզիկայի ինստիտուտի (MPE) հետազոտական խմբի ղեկավար և հետազոտության առաջատար հեղինակ Հաննա Իւբլերը:mpg

Սև խոռոչներից երկուսը գտնվում են գալակտիկայի կենտրոնի մոտ՝ միմյանցից ընդամենը մոտ 620 լուսատարի հեռավորության վրա, իսկ երրորդը՝ կենտրոնից մոտ 5500 լուսատարի հեռավորության վրա: Դրանց զանգվածները համապատասխանաբար մոտ 80 միլիոն, 2 միլիոն և 0,6 միլիոն անգամ գերազանցում են Արեգակի զանգվածը: Երեքից ամենափոքրը նյութ է կլանում այնպիսի արագությամբ, որը գերազանցում է Էդինգտոնի սահմանը՝ տեսական առավելագույնը, որը կանխատեսվում է սև խոռոչների աճի ստանդարտ մոդելներով:miragenews+1

Անտեսանելին հայտնաբերելը

Հետազոտողների խումբը սև խոռոչները նույնականացրել է ջրածնի ատոմների սպեկտրալ հետքերի միջոցով, որոնք մեծ արագությամբ շարժվում են սև խոռոչների գրավիտացիոն ձգողության ազդեցությամբ: Կենտրոնական երկու իրար մոտ գտնվող աղբյուրները տարանջատելու համար հետազոտողները կիրառել են սպեկտրո-աստղաչափություն՝ մեթոդ, որը չափում է գծային ճառագայթման ճշգրիտ տարածական շեղումները: Առանց JWST սարքի տրամադրած տարածականորեն թույլատրված տվյալների, ամենայն հավանականությամբ, երեք սև խոռոչներից միայն մեկը կհայտնաբերվեր:mpg

Լրացուցիչ սպեկտրալ վերլուծության միջոցով բացառվել են այլընտրանքային բացատրությունները, այդ թվում՝ գերնոր աստղերը, հարվածային ալիքները, աստղային քամիները կամ շատ հսկայական աստղերը:mpg

Նշանակությունը սև խոռոչների աճի համար

Ինչպես հայտնում է New York Times-ը, ակնկալվում է, որ կենտրոնական զույգը կմիաձուլվի առաջիկա մի քանի հարյուր միլիոն տարվա ընթացքում: «Սա թույլ է տալիս ենթադրել, որ սև խոռոչների միաձուլումը կարող է լրացուցիչ, արագ ճանապարհ լինել վաղ տիեզերքում դրանց արագ աճի համար»,- ասել է Քեմբրիջի համալսարանի պրոֆեսոր և հետազոտության համահեղինակ Ռոբերտո Մայոլինոն:nytimes+1

Երրորդ՝ կենտրոնից հեռու գտնվող սև խոռոչը կարող է լինել նախորդ գալակտիկական միաձուլման մնացորդ, որը տեղահանվել է գրավիտացիոն հետհարվածի հետևանքով, կամ այն կարող է շարժվել դեպի կենտրոն: Հյուրընկալող գալակտիկայի ընդհանուր աստղային զանգվածը կազմում է մոտ 1,3 միլիարդ արեգակնային զանգված, ինչը նշանակում է, որ սև խոռոչները կազմում են համակարգի ընդհանուր զանգվածի զգալի մասը:mpg

Հետազոտողների խոսքով՝ այս համակարգը սև խոռոչների միաձուլման պոտենցիալ նախանշան է, որը մի օր հնարավոր կլինի դիտարկել ապագա գրավիտացիոն ալիքների կայանների միջոցով, ինչպիսին է LISA-ն՝ Եվրոպական տիեզերական գործակալության կողմից նախագծվող տիեզերական դետեկտորը:miragenews+1