აზერბაიჯანელმა არქეოლოგებმა 3800 წლის ხელუხლებელი ყორღანი აღმოაჩინეს

აზერბაიჯანელმა არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს 3800 წლის ხელუხლებელი ყორღანი, რომელშიც ორი მეტრზე მეტი სიმაღლის მეომრის ნეშტია დაკრძალული. სამარხში ასევე აღმოჩენილია იშვიათი ბრინჯაოს იარაღები, დახვეწილი კერამიკა და რიტუალური შესაწირები, რაც შუა ბრინჯაოს ხანის დაკრძალვის წესებისა და საიქიო ცხოვრების შესახებ რწმენების შესახებ მნიშვნელოვან ინფორმაციას გვაწვდის.

ჯეირანჩოლის ყორღანის აღმოჩენა

გათხრები ჩატარდა ჯეირანჩოლის ვაკეზე, ადგილობრივად ცნობილ ადგილას „იოვსანლიდერე“, აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის არქეოლოგიისა და ანთროპოლოგიის ინსტიტუტის დოქტორ შამილ ნაჯაფოვის ხელმძღვანელობით. ეს შთამბეჭდავი ნაგებობა 28 მეტრის დიამეტრისაა და 2 მეტრის სიმაღლისაა. სამარხი კამერა გონივრულად არის დაყოფილი სამ სიმბოლურ ნაწილად: ერთში მეომარი და მისი პირადი აღჭურვილობაა, მეორეში კერამიკული ჭურჭელია, ხოლო მესამე განზრახ ცარიელი დატოვეს — სავარაუდოდ, გარდაცვლილის სულისთვის განკუთვნილი სივრცე.heritagedaily+1

სამარხის თავზე არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს 14 მასიური კირქვის ფილა, თითოეული დაახლოებით ერთი ტონა წონის, ხოლო ყორღანის თავში ხარის ფორმის კვეთილი კერპი იყო მოთავსებული. მეომარი დაკრძალული იყო ნახევრად მოხრილ მდგომარეობაში, ხელში ეჭირა გამორჩეული ოთხკბილა ბრინჯაოს შუბის წვერი და თან ახლდა ბრინჯაოს სამაჯურები, ობსიდიანის იარაღები, პასტის მძივები და თორმეტი მდიდრულად გაფორმებული კერამიკული ჭურჭელი. ამ რთული ორნამენტებით შემკულ დოქებში მოთავსებული იყო მოხარშული ცხოველების ძვლები, მათ შორის თხის, ძროხის, ცხენისა და ტახის — საკვები, რომელიც, როგორც მიიჩნევენ, გარდაცვლილს საიქიო გზაზე უნდა გამოსდგომოდა.popular-archaeology+1

ოთხკბილა ბრინჯაოს შუბის წვერი

მეომრის ხელში ნაპოვნი ოთხკბილა ბრინჯაოს შუბის წვერი გამორჩეული აღმოჩენაა, რადგან იარაღის ეს ტიპი იშვიათია არა მხოლოდ აზერბაიჯანში, არამედ მთელ სამხრეთ კავკასიაში. განსხვავებით შუა ბრინჯაოს ხანის უფრო გავრცელებული შუბის წვერებისგან — როგორიცაა ევროპაში აღმოჩენილი გვერდითი მარყუჟების მქონე ვარიანტები, რომლებიც ძვ.წ. 1550-1275 წლებით თარიღდება — ეს უნიკალური იარაღი, სავარაუდოდ, მისი მფლობელის ელიტარულ სტატუსზე მიუთითებს.museum+2

ბრინჯაოს შუბის წვერები ამ პერიოდში სულ უფრო მნიშვნელოვანი ხდებოდა და დაახლოებით 3700 წლის წინ მშვილდ-ისარს ჩაენაცვლა, როგორც ძირითად შორ მანძილზე მოქმედ იარაღს. ბრინჯაოს ხანაში შუბის ტექნოლოგიის ევოლუცია ასახავს მეომართა კლასებში საბრძოლო ტექნიკისა და სოციალური იერარქიის ცვლილებებს. მიუხედავად იმისა, რომ თანამედროვე შუბების უმეტესობას ჰქონდა ფოთლისებური პირები გამოკვეთილი შუა ნეკნებით ან ხის ტარზე დასამაგრებელი ბუდეები, ოთხკბილა ვერსია წარმოადგენს სპეციალიზებულ იარაღს, რომლის დასამზადებლადაც მნიშვნელოვანი მეტალურგიული უნარები იყო საჭირო. ეს გამორჩეული არტეფაქტი, რომელიც 2 მეტრის სიმაღლის მეომარს ეჭირა, მნიშვნელოვან მტკიცებულებას მატებს ჩვენს ცოდნას კავკასიის რეგიონში ბრინჯაოს ხანის საბრძოლო კულტურისა და ტექნოლოგიური დახვეწილობის შესახებ.warriorbronze+1

სამნაწილიანი სამარხი კამერის სტრუქტურა

ჯეირანჩოლის ყორღანის სამარხი კამერა წარმოადგენს დახვეწილ არქიტექტურულ ნაგებობას, რომლის სიგანე 2 მეტრია, სიგრძე 6 მეტრი, ხოლო სიღრმე 3 მეტრი; იგი განზრახ არის დაყოფილი სამ სიმბოლურ ნაწილად. ითვლება, რომ ეს სამნაწილიანი სტრუქტურა ასახავს უძველესი საზოგადოების რთულ რწმენებს საიქიო ცხოვრების შესახებ, სადაც თითოეულ განყოფილებას კონკრეტული რიტუალური დანიშნულება ჰქონდა:heritagedaily

• პირველ ნაწილში მოთავსებული იყო მეომრის ნეშტი და პირადი აღჭურვილობა, რაც მის ვინაობასა და სტატუსს განსაზღვრავდა სიკვდილის შემდეგ
• მეორე ნაწილში ინახებოდა ცხოველების ნაშთებით სავსე მდიდრულად გაფორმებული კერამიკული ჭურჭელი, რაც საიქიო გზისთვის საკვებს უზრუნველყოფდა
• მესამე ნაწილი განზრახ ცარიელი იყო დატოვებული, რაც შესაძლოა წარმოადგენდა წმინდა სივრცეს გარდაცვლილის სულის გარდასახვისთვის ან სიმშვიდისთვისpopular-archaeology+1

ეს სამნაწილიანი დაყოფა აზერბაიჯანში შუა ბრინჯაოს ხანის ყორღანების მშენებლობის გამორჩეულ ნიშნად ჩანს, რაც მიუთითებს დახვეწილ სამგლოვიარო პრაქტიკაზე, რომელიც ხაზს უსვამდა როგორც ფიზიკურ უზრუნველყოფას, ისე სულიერ ტრანსფორმაციას. მსგავსი სამნაწილიანი სტრუქტურები დაფიქსირებულია ევრაზიის სტეპების სხვა ყორღანებშიც, თუმცა თითოეულმა რეგიონულმა კულტურამ შეიმუშავა უნიკალური ვარიაციები, რომლებიც ასახავდა მათ სპეციფიკურ რწმენებს სიკვდილისა და საიქიო ცხოვრების შესახებ.camnes