ՄԱԿ-ի առաքելությունը Իրանում ԱՄՆ-ի հարվածները որակել է որպես ռազմական հանցագործություն

ՄԱԿ-ի փաստահավաք առաքելությունը հինգշաբթի հայտարարեց, որ «ողջամիտ հիմքեր» է գտել ենթադրելու, որ Միացյալ Նահանգները պատասխանատու է փետրվարին Իրանում դպրոցի և մարզական օբյեկտի վրա իրականացված երկու ռազմական հարվածների համար, որոնք ռազմական հանցագործություններ են որակվել, ըստ Ժնևում ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհրդին ներկայացվելիք զեկույցի:reuters+1

Իրանի հարցերով անկախ միջազգային փաստահավաք առաքելության նույն զեկույցում նաև եզրակացվում է, որ Իրանի իշխանությունները մարդկության դեմ հանցագործություններ են կատարել 2025 թվականի դեկտեմբերի վերջին բռնկված հակակառավարական բողոքի ակցիաների ճնշման ժամանակ:rte+1

Հարվածները

Առաքելությունը պարզել է, որ ԱՄՆ ուժերը պատասխանատու են 2026 թվականի փետրվարի 28-ին Մինաբ քաղաքի «Շաջարե Թայյեբե» տարրական դպրոցի վրա հարձակման համար, որտեղ, ըստ իրանցի պաշտոնյաների, զոհվել է ավելի քան 150 մարդ, այդ թվում՝ շուրջ 120 դպրոցական։ Զեկույցում նշվում է, որ ԱՄՆ-ը հիմնվել է հետախուզական տվյալների վրա, որոնք ենթադրում էին, թե օբյեկտում գտնվում է իրանցի բարձրաստիճան զինվորական հրամանատար, սակայն հարվածը հասցնելուց առաջ պատշաճ կերպով չի ստուգել տեղեկատվությունը:reuters+1

Քննիչները նշել են, որ այդ ձախողումը անփութությունից ավելին է։ «Ավելին, ԱՄՆ-ը հարվածները ուղղել է դպրոցի շենքին՝ գիտակցելով քաղաքացիական օբյեկտին հարվածելու էական ռիսկը և անխոհեմ գործելով այն հավանականության նկատմամբ, որ դա կարող է տեղի ունենալ», — ասվում է զեկույցում։ Առաքելությունը որևէ ապացույց չի գտել այն մասին, որ դպրոցն օգտագործվել է ռազմական նպատակներով:rte+1

Առաքելությունը նմանատիպ եզրակացության է հանգել Լամերդի մարզական կենտրոնի վրա հասցված հարվածի վերաբերյալ, որի հետևանքով զոհվել և վիրավորվել է 22 խաղաղ բնակիչ, ինչպես նաև վնասվել են մոտակա բնակելի շենքերը։ ԱՄՆ կենտրոնական հրամանատարությունը մարտին հայտարարել էր, որ ԱՄՆ ուժերը այդ օրը Լամերդի ուղղությամբ որևէ հարված չեն հասցրել։ Հունիսին նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարեց, որ «ոչ ոք» դիտավորյալ չի հարձակվել աղջիկների դպրոցի վրա՝ վկայակոչելով միջադեպի վերաբերյալ ԱՄՆ ռազմական հետաքննությունը:jpost+2

Ժնևում Իրանի և ԱՄՆ-ի մշտական առաքելությունները անմիջապես չեն պատասխանել Reuters Thomson Reuters Corporation ↗ 0.75% ընկերության մեկնաբանության խնդրանքին:reuters

Մարդկության դեմ հանցագործությունները Իրանում

Զեկույցում նաև նշվում է, որ Իրանի իշխանությունները «լայնածավալ և համակարգված հարձակում են իրականացրել խաղաղ բնակիչների վրա» 2025 թվականի դեկտեմբերի վերջից սկսված բողոքի ակցիաների ժամանակ, որը ներառում էր ապօրինի սպանություններ, խոշտանգումներ, կամայական ձերբակալություններ, բռնի անհետացումներ և խոսքի ազատության խիստ սահմանափակումներ։ ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների գերագույն հանձնակատարի գրասենյակը այս շաբաթվա սկզբին հայտարարեց, որ Իրանի խաղաղ բնակիչները «հայտնվել են սեփական կառավարության կողմից իրականացվող մարդու իրավունքների կոպիտ խախտումների և մարդկության դեմ հանցագործությունների, ինչպես նաև ԱՄՆ-ի և Իսրայելի հետ երկրի մահացու հակամարտության արանքում»:ohchr+2

Ավելի լայն հաշվարկ

Զեկույցը հրապարակվել է այն ժամանակ, երբ հակամարտությունը, որը սկսվել է 2026 թվականի փետրվարի 28-ին, շարունակում է ծանր հետևանքներ ունենալ իրանցի խաղաղ բնակիչների համար։ Human Rights Watch News Corp ↘ 13.24%-ը մարտին՝ դեպքից անմիջապես հետո, կոչ արեց դպրոցի վրա հարձակումը հետաքննել որպես ռազմական հանցագործություն, իսկ ապրիլին ավելի քան 100 միջազգային իրավունքի փորձագետներ ստորագրեցին բաց նամակ՝ նախազգուշացնելով, որ Իրանի վրա ԱՄՆ-ի հարվածները խախտում են միջազգային իրավունքը։ AP-ն հինգշաբթի հայտնեց, որ առաքելության կողմից ուսումնասիրված հարվածների հետևանքով զոհվել է առնվազն 178 խաղաղ բնակիչ:apnews+2