DTÖ başkanı uyardı: Yapay zeka ticaretindeki patlama tarife hasarını maskeliyor

Dünya Ticaret Örgütü'nün 15 Eylül Salı günü yayınlanan 2026 Dünya Ticaret Raporu, çok taraflı sistemin yaklaşık 80 yıl önce kurulmasından bu yana küresel ticaret politikasındaki en ciddi ve sürekli aksaklıkları tanımlıyor. Rapor, çok taraflı iş birliğinden vazgeçmenin küresel ihracatı dörtte birden fazla azaltabileceğine ve trilyonlarca dolarlık ekonomik çıktı kaybına yol açabileceğine dikkat çekerek, üyeleri kurallara dayalı ticaret sistemini terk etmek yerine reform yapmaya çağırıyor.gtreview+1

Küresel Ticaret İçin Üç Senaryo

DTÖ, 2050 yılına kadar ticaret için üç olası gelecek modelledi. İkili ve bölgesel anlaşmaların çok taraflı iş birliğinin yerini aldığı bir "serbest ticaret anlaşmaları dünyasında", küresel ihracat %26,9, GSYH ise %6,9 oranında düşebilir. Jeopolitik bloklar etrafında örgütlenmiş "jeopolitik olarak parçalanmış bir dünya", ihracatı %18,6, GSYH'yi ise %5,1 oranında azaltacaktır. Buna karşılık, daha geniş pazar açma taahhütleri, dijital ticaret kuralları ve genişletilmiş DTÖ üyeliğini içeren güçlendirilmiş bir çok taraflı çerçeve, küresel GSYH'yi %2,9, ihracatı ise %17,9 oranında artırabilir; en az gelişmiş ülkeler ise GSYH büyümesinde %7,7'ye varan kazanımlar elde edebilir.streamlinefeed+1

Raporda, tüm küresel mal ticaretinin yaklaşık %72'sinin hala 166 DTÖ üyesinin tamamına açık olan en çok kayrılan ülke (MFN) tarife şartlarında işlediği belirtildi; bu, örgütün aksaklıkların çöküşe dönüşmesini engellediğini belirttiği yasal bir tabandır.gtreview+1

Yapay Zeka Patlaması Daha Derin Hasarı Maskeliyor

DTÖ Genel Direktörü Ngozi Okonjo-Iweala bu hafta, yapay zeka (AI) ile ilgili mal ticaretindeki artışın, tarifelerden ve diğer aksaklıklardan kaynaklanan hasarı gizlediği konusunda uyardı. Financial Times News Corp ↘ 0.03% tarafından alıntılanan DTÖ verilerine göre, yapay zeka ile ilgili mal ticareti 2026'nın ilk çeyreğinde yıllık bazda %42 artarken, yapay zeka dışı mallarda bu oran %7'de kaldı ve dünya mal ticaretinin neredeyse %19'unu oluşturdu. Okonjo-Iweala, yapay zeka yatırımındaki artışın bir balon olduğunun kanıtlanması durumunda, bunun tetiklediği ticaret büyümesinin kalıcı olamayacağı konusunda uyardı.streamlinefeed

Raporda ayrıca, kazançların Asya üretim zincirleri ve Kuzey Amerika sermaye piyasalarındaki mevcut yoğunlaşmanın ötesine yayılması durumunda, yapay zekanın küresel ticareti 2040 yılına kadar %40 oranında artırabileceği öngörüldü.streamlinefeed

Cenevre Forumu'nda Reform Çağrıları

Cenevre'deki DTÖ Kamu Forumu'nda uzmanlar ve yetkililer, parçalanma yerine koordinasyon için baskı yaptı. Tsinghua Üniversitesi tarafından düzenlenen bir seminer, DTÖ üyesi hükümetlerden, akademiden ve özel sektörden katılımcıları bir araya getirdi; konuşmacılar sanayi politikalarının DTÖ kurallarıyla uyumlu tutulması ve sadece ihracat hacmi yerine üretkenlik ve tüketici refahı açısından değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Brezilya Dış Ticaret Bakanı Tatiana Prazeres, ülkesinin büyük güçler arasında taraf tutmak istemediğini belirterek, büyük oyuncular arasındaki jeopolitik dengeyi sadece istikrara kavuşturan bir örgüt yerine "kalkınma vaatlerini yerine getiren işlevsel bir örgüt" çağrısında bulundu.chinadaily+1

Okonjo-Iweala, "Küresel ticaret ortamı önemli ölçüde değişti, ancak sistemin kurucu mantığı olan tüm ekonomilerin tek taraflı hareket etmek yerine iş birliği yaparak daha iyi durumda olduğu gerçeği, bugün her zamankinden daha geçerli" dedi.gtreview